Wortelziektes via het water: Pythium, Phytophthora en Fusarium
Pythium, Phytophthora en Fusarium zijn ziekteverwekkers die wortels aantasten en zich via het gietwater kunnen verspreiden. In een recirculerend systeem komt het water van een zieke plant ook bij de gezonde planten terecht. Daarom begint de aanpak niet alleen bij de plant, maar ook bij het water.
Sporen en zwemsporen reizen mee met drain- en gietwater, en houden zich op in biofilm.
Bruine, slappe wortels, verwelking en planten die in plekken wegvallen.
Laten bepalen, hygiëne, drainwater ontsmetten en het watersysteem schoon houden.
De belangrijkste wortelziektes in de glastuinbouw
Vier ziekteverwekkers komen telers het vaakst tegen in het watersysteem.
| Ziekteverwekker | Wat je ziet | Hoe het zich verspreidt |
|---|---|---|
| Pythium | Bruine, glazige wortels die loslaten; groeiremming | Zwemsporen in het water; profiteert van warmte en weinig zuurstof bij de wortels |
| Phytophthora | Rotte wortels en stengelvoet, verwelking, uitval in plekken | Zwemsporen in drain- en gietwater |
| Fusarium | Verwelking, verkleurde vaatbundels, wortel- en stengelvoetrot | Sporen via water, substraat en plantmateriaal |
| Crazy roots (Agrobacterium) | Overmatige wortelgroei, wortels buiten de mat, minder productie | Bacterie in het water; houdt zich op in biofilm in leidingen |
Pythium en Phytophthora heten ook wel waterschimmels: ze maken sporen die actief door water zwemmen. Daardoor kunnen ze zich in een recirculerend systeem snel verspreiden.
Waarom recirculatie een risico is
Hergebruik van drainwater bespaart water en meststoffen, maar het water van alle planten komt samen.
Eén bron, hele kas
Een besmette plant kan via het drainwater alle planten op hetzelfde systeem bereiken.
Biofilm als schuilplaats
Ziekteverwekkers kunnen zich handhaven in de slijmlaag op wanden van silo’s en leidingen. Meer over biofilm
Warm water
Hoge watertemperaturen in de zomer geven onder meer Pythium meer kans.
Laat zichtbaar
Wortels zitten in de mat of pot; als de plant verwelkt, is de ziekte vaak al verspreid.
Herkennen en laten bepalen
Verwelking en bruine wortels hebben meerdere oorzaken. Zekerheid krijg je pas met een analyse.
- Plantmonster: laat een zieke plant met wortels onderzoeken door een laboratorium of je teeltadviseur. Zo weet je welke ziekteverwekker het is.
- Watermonster: laat drain- en gietwater onderzoeken op dezelfde ziekteverwekker en op het kiemgetal. Zo zie je of het water een rol speelt.
- Vaste punten: neem monsters steeds op dezelfde plekken: bassin, silo, na de ontsmetting en bij de druppelaar. Dan zie je waar de besmetting zit.
Wat je kunt doen
Een wortelziekte pak je aan op meerdere fronten tegelijk. Het water is er één van.
| Maatregel | Wat het doet |
|---|---|
| Hygiëne | Zieke planten en substraat afvoeren, gereedschap en materiaal reinigen |
| Drainwater ontsmetten | Ziekteverwekkers in het drainwater doden vóór hergebruik, bijvoorbeeld met UV, verhitting of ozon |
| Biofilm aanpakken | Voorkomen dat silo’s en leidingen een blijvende bron in het systeem worden |
| Wortelzone | Voldoende zuurstof en een niet te hoge watertemperatuur bij de wortels |
| Plantmateriaal | Gezond uitgangsmateriaal en, waar beschikbaar, resistente rassen of onderstammen |
| Watersysteem schoon houden | Water in bassin, silo en leiding continu laten circuleren langs een Freshwater-element en het effect meten |
Alle technieken voor drainwater en gietwater naast elkaar: waterbehandeling vergelijken.
Waar Freshwater past
Freshwater richt zich op de waterkwaliteit in bassin, silo en leidingen. Het is geen gewasbeschermingsmiddel en geen vervanging van drainwaterontsmetting.
Een energiezuinige circulatiepomp stuurt het water dag en nacht langs het Freshwater-element van RVS en titanium. Wat dat in jouw systeem doet, meten we: Normec Groen Agro Control analyseert een watermonster vóór plaatsing en enkele weken erna, op dezelfde punten.
Wat telers merkten
Drie telers met wortelproblemen vertelden over hun ervaring. Hun woorden, met bron.
Phytophthora op de ene tuin, Ceratocystis op de andere, elk met een eigen watersysteem. Een fungicide gaf onvoldoende resultaat. VDE Plant begon met één pomp op één tuin en breidde daarna uit naar de tweede.
“De watermonsters zijn schoon en we zien gelukkig weer gezonde witte wortels.”
Ceratocystis kwam binnen via jonge planten en was op het moment van het artikel nog niet volledig verdwenen; een deel van de planten werd afgevoerd.
Marcel van Rijn, productieleider.
Fusarium in een nieuwe teelt; het gewas moest worden geruimd.
“Ik zie met eigen ogen dat de filters minder snel vuil zijn.”
Remi van Geest, Green-Y-land.
“We hebben geen last meer van crazy roots.”
Rob van der Knaap, PandA.
Dit zijn ervaringen van telers, geen garantie voor jouw situatie. Daarom meten we na elke plaatsing vóór en na. Alle gemeten resultaten
Wanneer dit niet de oplossing is
Heb je een acute uitbraak, schakel dan eerst je teeltadviseur in en laat de ziekteverwekker bepalen. Freshwater vervangt geen gewasbescherming, geen drainwaterontsmetting en geen erkende zuiveringsinstallatie voor de zuiveringsplicht. Wel kunnen we daarna meedenken over het schoonhouden van je watersysteem.
Veelgestelde vragen over wortelziektes
Hoe verspreidt Pythium zich via het gietwater?
Pythium maakt zwemsporen die zich door water verplaatsen. In een recirculerend systeem kunnen ze via het drainwater alle planten op hetzelfde systeem bereiken. Warm water en weinig zuurstof bij de wortels geven Pythium extra kans.
Hoe bestrijd je Fusarium in de kas?
Laat eerst bepalen of het om Fusarium gaat. Voer zieke planten af, werk hygiënisch, ontsmet drainwater vóór hergebruik en kies waar mogelijk resistente rassen of onderstammen. Overleg de aanpak met je teeltadviseur.
Wat is Phytophthora en hoe herken je het?
Phytophthora is een waterschimmel die wortels en stengelvoet laat rotten. Je ziet verwelking en planten die in plekken wegvallen. Een laboratorium kan het bevestigen met een plantmonster.
Wat zijn crazy roots?
Crazy roots is overmatige wortelgroei door bepaalde stammen van de bacterie Agrobacterium. Wortels groeien buiten de mat en de productie daalt. De bacterie kan zich ophouden in biofilm in leidingen.
Is Freshwater een gewasbeschermingsmiddel?
Nee. Freshwater richt zich op de waterkwaliteit in bassin, silo en leidingen. Het vervangt geen gewasbescherming en geen drainwaterontsmetting.
Begin met een meting van je water
Normec Groen Agro Control neemt een watermonster vóór plaatsing en enkele weken erna, op dezelfde punten. Zo zie je in je eigen systeem wat er verandert.
Of bel 055 302 00 21
Laatst bijgewerkt op 12 oktober 2026 door Freshwater.