Waterbehandeling in de glastuinbouw vergelijken: UV, ozon, peroxide en meer
Geen enkele techniek doet alles. Drainwater ontsmetten, het watersysteem schoon houden en zuiveren vóór lozing zijn drie verschillende taken. Wie dat onderscheid maakt, kiest beter en betaalt niet voor dingen die een techniek niet kan.
Ziekteverwekkers in drainwater doden vóór hergebruik: UV, verhitting, ozon, zandfiltratie.
Biofilm in bassin, silo en leidingen beperken: peroxide, chloordioxide, continue circulatie.
Gewasbeschermingsmiddelen verwijderen met een erkende installatie van de BZG-lijst.
Drie verschillende taken
Veel verwarring ontstaat doordat technieken voor verschillende doelen in één adem worden genoemd.
1. Drainwater ontsmetten
Ziekteverwekkers doden voordat drainwater opnieuw naar de planten gaat. Dit gebeurt op één punt in het systeem.
2. Systeem schoon houden
Biofilm en algen beperken in bassin, silo, leidingen en druppelaars. Hier telt wat er in het hele systeem gebeurt.
3. Zuiveren vóór lozing
Resten van gewasbeschermingsmiddelen verwijderen voordat water het bedrijf verlaat. Dit is wettelijk verplicht.
Een UV-installatie ontsmet drainwater, maar houdt de leiding erachter niet schoon. Een middel in de leiding gaat biofilm tegen, maar is geen erkende zuivering. De meeste bedrijven combineren daarom twee of drie technieken.
De vergelijking
De belangrijkste technieken naast elkaar, op basis van onderzoek van Wageningen University & Research. Bronnen staan onderaan de pagina.
| Techniek | Voor welke taak | Waar het werkt | Aandachtspunten |
|---|---|---|---|
| UV-C | Drainwater ontsmetten | Op het punt van de lamp | Betrouwbaar als het water helder genoeg is; goede voorfiltratie nodig. Geen werking verderop in de leiding. |
| Verhitting | Drainwater ontsmetten | Op het punt van de installatie | Brede werking, ook tegen virussen. Volgens oudere WUR-proeven vooral rendabel op grotere bedrijven. |
| Ozon | Drainwater ontsmetten; kan ook gewasbeschermingsmiddelen afbreken | Vooral op het punt van toepassing | Zeer fijne voorfiltratie nodig; sturing op redoxwaarde. |
| Langzame zandfiltratie | Drainwater ontsmetten (biologisch) | In het filter | Lage investering. Werkte in proeven tegen Phytophthora en Pythium, niet voldoende tegen Fusarium en virus. |
| Waterstofperoxide | Systeem schoon houden | In het leidingsysteem, met nawerking als het gestabiliseerd is | Zwakkere oxidator dan ozon; werking tegen virus twijfelachtig. Terugkerende kosten. |
| Chloordioxide | Systeem schoon houden | In het leidingsysteem | Wordt ter plekke gemaakt, wat duur is. Kan reageren tot ongewenste verbindingen; weinig toegepast in de tuinbouw. |
| Nanobellen | Systeem schoon houden, zuurstof (volgens leveranciers) | Bassin of leiding | Vraag de leverancier om meetgegevens bij vergelijkbare telers. |
| Freshwater-ionisatie | Systeem schoon houden | Bassin, silo of leiding, continu | Geen ontsmetting van drainwater en geen erkende zuivering. Onafhankelijk onderzoek is beperkt; daarom meten we na elke plaatsing. |
Waterstofperoxide: wat het doet en wat het kost
Gestabiliseerde waterstofperoxide is voor veel telers de standaard om leidingen schoon te houden. Het nadeel: je betaalt elk jaar opnieuw.
Volgens WUR vermindert peroxide na de mengbak vooral biofilm in de leidingen, en geeft het met een stabilisator nawerking in het leidingsysteem. Het is wel een zwakkere oxidator dan ozon. Daarnaast willen steeds meer telers minder middelen in hun water. Aubergineteler Rob van der Knaap van PandA zegt het zo: “Je wilt uiteindelijk naar ‘chemieloos’ telen toe.”
Wat kost peroxide jou per jaar?
Per jaar: € 30.000
De standaardwaarden zijn een rekenvoorbeeld: 60 cent per m² voor een kas van 5 hectare. Vul je eigen verbruik in.
Hoeveel je bespaart als je overstapt, hangt af van je systeem en je teelt. Leg daarom je huidige verbruik vast vóór plaatsing, en vergelijk het daarna met hetzelfde seizoen.
Waar ionisatie van Freshwater past
Freshwater hoort bij taak 2: het watersysteem schoon houden. Het vervangt geen ontsmetting van drainwater en geen zuivering vóór lozing.
Een energiezuinige circulatiepomp stuurt het water dag en nacht langs het Freshwater-element van RVS en titanium.
| Past bij | Past niet bij |
|---|---|
| Aanslag en algen in bassin, silo of dagvoorraad | Ontsmetting van drainwater tegen ziekteverwekkers |
| Biofilm en vuile filters in het leidingsysteem | De zuiveringsplicht vóór lozing |
| Telers die minder middelen in hun water willen | Een acute ziekte-uitbraak: eerst je teeltadviseur |
Bij Moerings Waterplanten daalde het kiemgetal in het retourwater binnen negen dagen van 23.000 naar 380 kve/mL. Alle gemeten resultaten
De zuiveringsplicht in het kort
Glastuinbouwbedrijven die water lozen, moeten het zuiveren met een installatie die ten minste 95% van de gewasbeschermingsmiddelen verwijdert. Dat staat in het Besluit activiteiten leefomgeving. Installaties die dat rendement aantoonbaar halen, staan op de lijst van de Beoordelingscommissie Zuiveringsinstallaties Glastuinbouw (BZG).
Ionisatie staat niet op de BZG-lijst (versie 27 maart 2024). Freshwater is daarom geen oplossing voor de zuiveringsplicht. Wie dat wel belooft, belooft iets wat niet klopt.
Meer uitleg bij de overheid: Informatiepunt Leefomgeving over het zuiveringsrendement.
Zo kies je
- Welke taak? Ontsmetten, schoon houden of zuiveren. Vaak heb je er twee nodig.
- Welk probleem? Laat een ziekteverwekker bepalen, of meet het kiemgetal op vaste punten. Zonder meting kies je op gevoel.
- Waar in het systeem? Op één punt (bij de ontsmetting) of in het hele systeem (bassin, silo, leiding).
- Wat kost het per jaar? Tel investering, energie, middelen en onderhoud bij elkaar op, niet alleen de aanschaf.
- Wat is aangetoond? Vraag elke leverancier om metingen bij vergelijkbare bedrijven, met laboratorium en datum.
Veelgestelde vragen over waterbehandeling
Wat is beter voor drainwater: UV of ozon?
Beide zijn geschikt om drainwater op één punt te ontsmetten. UV is betrouwbaar als het water helder genoeg is en goed is voorgefilterd. Ozon vraagt een zeer fijne voorfiltratie en kan daarnaast gewasbeschermingsmiddelen afbreken. De keuze hangt af van je waterkwaliteit, volume en kosten.
Houdt UV mijn leidingen schoon?
Nee. UV werkt alleen op het punt waar het water langs de lamp stroomt. Voor biofilm verderop in silo’s, leidingen en druppelaars heb je een tweede aanpak nodig.
Wat kost waterstofperoxide per jaar?
Dat hangt af van je dosering en oppervlak. In een rekenvoorbeeld komt 60 cent per m² voor een kas van 5 hectare uit op 30.000 euro per jaar. Reken met je eigen verbruik.
Wat is langzame zandfiltratie?
Water sijpelt langzaam door een dikke zandlaag waarin een biologisch actieve laag ziekteverwekkers vasthoudt. Het vraagt weinig investering, maar in proeven werkte het niet voldoende tegen Fusarium en virussen.
Voldoet ionisatie aan de zuiveringsplicht?
Nee. Ionisatie staat niet op de BZG-lijst van erkende zuiveringsinstallaties voor de glastuinbouw. Freshwater is bedoeld voor de waterkwaliteit in je eigen systeem.
Bronnen
- Van Os, E.A. e.a. (2016). Overzicht huidige en toekomstige technieken om waterkringloopsluiting mogelijk te maken. Wageningen UR Glastuinbouw en TNO, rapport GTB-1394.
- Runia, W.Th. e.a. (1997). Effectiviteit van lavafiltratie en langzame zandfiltratie tegen plantpathogenen in recirculatiewater. Proefstation voor Bloemisterij en Glasgroente.
- Informatiepunt Leefomgeving. Vaststellen zuiveringsrendement zuiveringsinstallatie glastuinbouw.
- BZG. Lijst van erkende zuiveringsinstallaties glastuinbouw, 27 maart 2024 (pdf).
Twijfel je wat jouw systeem nodig heeft?
Vertel ons wat je nu gebruikt en waar je tegenaan loopt. We denken mee, ook als Freshwater niet de beste keuze is.
Laatst bijgewerkt op 12 oktober 2026 door Freshwater.