Kiemgetal in gietwater: wat het zegt en hoe je een wateranalyse leest
Het kiemgetal is het aantal micro-organismen in een milliliter water dat in het laboratorium uitgroeit tot een zichtbare kolonie. Je leest het af als kve/mL: kolonievormende eenheden per milliliter. Een hoog kiemgetal in je bassin of silo betekent dat er veel bacteriën in je gietwater zitten. Dat is een signaal, geen diagnose.
Wat is het kiemgetal precies?
Het laboratorium brengt een kleine hoeveelheid van je water aan op een voedingsbodem en zet die een aantal dagen weg bij een vaste temperatuur. Elke bacterie die kan groeien, vormt een kolonie. Het lab telt de kolonies en rekent terug naar één milliliter water.
Daarom heet het kolonievormende eenheden: één kolonie kan uit één bacterie zijn gegroeid, maar ook uit een klontje. Het getal is dus een telling van wat groeit, geen exacte telling van elke cel in je water. Wat het getal waard is, hangt af van hoe je het monster neemt en waarmee je het vergelijkt.
Wat het kiemgetal wel en niet zegt
Het kiemgetal is een snelle, betaalbare graadmeter voor hoe schoon je water is. Het heeft wel grenzen. Ken die, dan trek je geen verkeerde conclusies.
| Het kiemgetal zegt wel | Het kiemgetal zegt niet |
|---|---|
| Hoeveel kweekbare bacteriën er in het water zitten | Welke bacteriën het zijn, en of ze schadelijk zijn voor je gewas |
| Of dat aantal stijgt of daalt tussen twee metingen | Of er ziekteverwekkers zoals Pythium of Fusarium in zitten |
| Op welk punt in je systeem het water het vuilst is | Hoeveel biofilm er op de wand van je leidingen of bassinzeil zit |
Wil je weten of er een specifieke ziekteverwekker in je water zit? Dan heb je een gerichte analyse nodig, zoals een DNA-test op Pythium of Fusarium. Overleg met je teeltadviseur of het laboratorium welke analyse bij je vraag past. Meer over ziekteverwekkers in het water lees je bij wortelziektes via het water.
En biofilm? Die zit vast op de wand. Het kiemgetal meet alleen wat in het water zweeft. Een kiemgetal dat op meerdere punten daalt, is wel een bruikbare aanwijzing dat het systeem schoner wordt. Lees meer over biofilm en algen herkennen en meten.
Is er een norm voor het kiemgetal in gietwater?
Voor drinkwater bestaan wettelijke eisen, voor gietwater in de kas niet. Elk systeem is anders: regenwater, bronwater en drainwater hebben elk een eigen beginniveau. Vergelijk daarom vooral met je eigen nulmeting.
Zo neem je een watermonster dat je kunt vergelijken
Een kiemgetal is pas bruikbaar als je het naast een tweede meting kunt leggen. Dat lukt alleen als je beide keren op dezelfde manier meet.
Vraag steriele monsterflessen aan bij het laboratorium. Een gewone fles of een gespoelde frisdrankfles geeft een vertekende uitslag.
Kies vaste monsterpunten en noteer ze. Bijvoorbeeld het bassin, de silo of dagvoorraad, het retourwater en het water bij de druppelaar. Zo zie je ook waar in je systeem het water vuiler wordt.
Neem het monster telkens op hetzelfde moment. Dus niet de ene keer vlak na het spoelen of doseren en de andere keer midden in de giftbeurt.
Koel het monster en lever het snel in. Bacteriën groeien door in een warme fles. Vraag het laboratorium hoe lang en hoe koel het monster onderweg mag zijn.
Laat beide metingen door hetzelfde laboratorium doen, met dezelfde methode. Elk lab werkt met een eigen voedingsbodem, temperatuur en kweekduur. Uitslagen van verschillende labs of methoden zijn daardoor niet goed te vergelijken.
Leg vast wat er tussendoor veranderde. Een nieuwe behandeling, een schoonmaakbeurt, een andere waterbron of een hittegolf: zet het erbij, anders weet je straks niet waar een verschil vandaan komt.
Zo lees je de uitslag
Op het analyserapport staat per monsterpunt een getal in kve/mL. Vier dingen helpen je om dat getal goed te lezen.
- Kijk naar de verhouding, niet naar het verschil in kolonies. Van 5.000 naar 2.500 is een halvering. Van 23.000 naar 380 is een daling van ruim 98 procent. Kiemgetallen lopen van tientallen tot honderdduizenden, dus de verhouding zegt meer dan het verschil.
- Kleine verschillen zeggen weinig. Een telling op een voedingsbodem heeft altijd spreiding. Let op grote verschillen, en op een trend die op meerdere punten dezelfde kant op gaat.
- Let op een kleiner-dan-teken. Staat er bijvoorbeeld “< 10 kve/mL”, dan vond het lab minder dan het kleinste aantal dat het met die methode kan meten. Dat is iets anders dan nul.
- Controleer de datum van monstername. Die hoort op het rapport te staan. Zo weet je zeker welke meting de nulmeting is en welke de nameting.
Twijfel je over een uitslag? Bel het laboratorium. Zij kunnen uitleggen welke methode ze gebruikten en wat dat betekent voor jouw getallen.
Voorbeeld: twee meetpunten bij Moerings Waterplanten
Moerings Waterplanten liet het kiemgetal meten op twee punten, vóór en negen dagen na plaatsing van twee Freshwater-units in de bassins. Het laboratorium koos Moerings zelf.
| Meetpunt | Nulmeting 22 april 2025 | Nameting 1 mei 2025 | Daling |
|---|---|---|---|
| Retourwater | 23.000 | 380 | ruim 98% |
| Schoonwaterbassin | 5.000 | 560 | bijna 89% |
Het voorbeeld laat zien waarom twee meetpunten meer zeggen dan één: beide punten dalen sterk, dus het is geen toevalstreffer van één monster. Het is wel één bedrijf en één periode. Elk watersysteem is anders. Lees de volledige case en de andere telers.
Zo meten we bij Freshwater
Na elke plaatsing laten we het water meten door Normec Groen Agro Control: een monster vóór plaatsing en een monster enkele weken erna, op dezelfde punten en met dezelfde methode. Je krijgt de uitslag, ook als die tegenvalt.
Veelgestelde vragen over het kiemgetal
Wat betekent kve/mL?
Kolonievormende eenheden per milliliter. Het is het aantal kolonies dat in het lab uitgroeit, teruggerekend naar één milliliter water.
Wat is een goed kiemgetal voor gietwater?
Daar bestaat geen vaste norm voor. Het hangt af van je waterbron en je systeem. Vergelijk daarom met je eigen nulmeting, op dezelfde punten en met dezelfde methode.
Meet het kiemgetal ook Pythium of Fusarium?
Nee. Het kiemgetal telt bacteriën die op een voedingsbodem groeien. Voor een specifieke ziekteverwekker heb je een gerichte analyse nodig.
Hoe vaak moet ik het kiemgetal meten?
In elk geval vóór en na een verandering in je systeem, zoals een nieuwe behandeling of een grote schoonmaak. Daarnaast is een vaste meting per seizoen een goede basis om je eigen normaal te kennen.
Mag ik uitslagen van verschillende laboratoria vergelijken?
Liever niet. Labs gebruiken verschillende methoden, en dat kan de uitslag flink beïnvloeden. Laat een nul- en nameting altijd door hetzelfde lab doen.
Verder lezen
Wat zegt het kiemgetal in jouw bassin?
Na plaatsing meet Normec je water vóór en enkele weken erna, op dezelfde punten. Zo zie je in je eigen systeem wat er verandert.
Of bel 055 302 00 21